Trynitarze w Krotoszynie

Trynitarze w Krotoszynie

Zakon Trójcy Przenajświętszej czyli trynitarzy został założony przed ośmiuset laty przez św. Jana de Matha (zm. 1213). Święty ten urodził się ok. 1154 roku w małej alpejskiej miejscowości Faucon w Prowansji w pobliżu dzisiejszej Barcellonnette, z rodziców Eufemio ze szlacheckiej rodziny, posiadającej korzenie katalońskie, de Matha oraz z Marty z Viscontich Fenouillet, pochodzącej z jednej z najważniejszych rodzin langwedockich. Początkowe nauki pobierał w Faucon, Aix-en-Provence i prawdopodobnie w Marsylii. Tam też spotkał się po raz pierwszy z problemem socjalnym dotyczącym piractwa i niewolnictwa chrześcijan wśród muzułmanów.

Studia teologiczne odbył pod kierunkiem pochodzącego z Cremony Guillermo Prevostino w paryskim Studium, z którego wkrótce powstał uniwersytet Sorbony. Po uzyskaniu stopnia doktora, co nastąpiło zapewne w latach 1190-1192, rozpoczął nauczanie teologii, wykładając Senteneje Piotra Lombarda. Z całą pewnością właśnie w Paryżu spotkał się z Lotario Segni, który wkrótce miał zostać papieżem Innocentym III. Upadek Jerozolimy i w jego następstwie przedsięwzięta III krucjata, w której wzięli udział najważniejsi monarchowie chrześcijańskiego świata, m. in. Filip August, Ryszard Lwie Serce i Fryderyk Barbarossa, spowodowały, iż rzesza chrześcijan popadła w niewolę.
Fundamentalnym wydarzeniem, które odegrało doniosłą rolę w założeniu Zakonu trynitarzy była msza św. prymicyjna św. Jana de Matha, odprawiona w święto św. Agnieszki secundo – dnia 28 stycznia 1193 roku w Paryżu w obecności bpa Maurica de Sully i o. Roberta, opata św. Wiktora. Wedle tradycji hagiograficznej prymicjant miał prosić Boga o znak z nieba, do jakiego Zakonu miałby wstąpić. Podczas przeistoczenia, kiedy wzniósł Hostię w górę, ujrzał Chrystusa w majestacie z niebiesko-czerwonym krzyżem, wraz z dwoma niewolnikami skutymi łańcuchami – jednym białej, a drugim, czarnej rasy. Licznie zgromadzeni zaproszeni goście również byli świadkami tej niezwykłej wizji. Tę właśnie scenę nakazał św. Jan de Matha, założyciel i pierwszy generał , trynitarzy, umieścić na pieczęci Zakonu, jako herb, a ok. 1210 roku ulokować nad wejściem do rzymskiego szpitala San Tommaso in Formi.s. Ta zachowana do dziś mozaika Kosmatyńska  przedstawia Chrystusa – Pantokratora, trzymającego za ręce dwóch niewolników: białego, dzierżącego w swej dłoni krzyż niebiesko-czerwony oraz czarnego. Mozaikę obiega napis: Signum Or dinis Sanctae Trinitati.s et Captivorum.

Chcąc przemyśleć treść wizji Jan udał się na miejsce samotne, położone w lesie ok. 80 km od Paryża, o nazwie Cerfroid. Tam spotkał czterech pustelników, pędzących czas na modlitwie i postach. Ci przyjęli go z niezwykłą radością. Wedle tradycji mistrzem duchowym eremitów był Feliks, pochodzący z królewskiej rodziny od Henryka I, a przez rodzinę matki z książąt de Iialois. Miał się on urodzić ok. 1150 roku i otrzymać na chrzcie imię Hugo.

W 1725 roku, kiedy właścicielem Krotoszyna został Józef Potocki, który ufundował już trynitarzom dwa klasztory, w Stanisławowie i Tomaszowie, sprowadził ich także do Krotoszyna. Otrzymali tutaj kościół drewniany św. Piotra i Pawła oraz wieś Zamysłów. Biskup Teodor Potocki zatwierdził to i 11 czerwca 1731 r. uroczyście wprowadził trynitarzy do kościoła.



Zobowiązał ich, aby co niedzielę jeden z ojców wygłaszał kazanie apologetyczne po niemiecku w kościele parafialnym św. Jana. Kościół drewniany stał do roku 1767. Wtedy to druga żona Józefa Potockiego wybudowała kościół murowany, który był konsekrowany w 1775. W czasie kasaty zarządzonej przez Cesarza Austrii Józefa II w 1783 r. rząd pruski sprzedał wieś Zamysłów, a kościół przeznaczył dla uczniów szkoły realnej w tym mieście.